Categoriearchief: zaden-vruchten

Engbloem (Vincetoxicum hirundinaria)

Zijdezachte zilverwitte haren met een bruin hoofdje. Net engeltjes, deze zaadpluizen. Zo kan de wind ze makkelijk meevoeren en verspreiden als de zaadozen opengaan. Nu in november en december zijn de maanden om deze mooie pluisjes uit de kokervormige vruchten van de engbloem te zien komen en bewonderen.
DSC01772uitDSC01868aDe kleine witte bloempjes (1-2cm) bloeien in de zomer en eigenlijk is het verbazingwekkend dat daar zulke enorme zaaddozen uit groeien (6 cm). De vorm van de zaaddozen doet zo -samen aan de plant hangend- aan zwaluwstaarten denken, vandaar hirundonaria in de naam.


De hele plant is giftig en staat op de rode lijst van beschermde planten.
Ik kwam er ook achter dat mijn homeopathische griep- en weerstandstabletjes van Vincetoxicum zijn gemaakt.

Herfst 3: varens met sporen

Het is echt de moeite waard eens alle varen-bladeren die je tegenkomt om te te draaien en te zien wat een verscheidenheid er aan sporen’doosjes’ is. Veel foto’s in dit bericht daarom [klik op foto voor vergroting]. De sporenhoopjes ontstaan op de onderkant van het blad, soms langs de rand, soms langs de nerf of juist in het midden van het stukje blad. Ze zijn rond of langwerpig en verschillend in grootte. Vaak zit er een vliesje op dat openbarst als de sporen rijp zijn en het droog weer is. Zo verspreiden ze honderdduizenden tot miljoenen sporen per blad!
tongvaren5 tongvaren4 tongvaren2 tongvaren7Tongvaren(↑) is een fijn  herkenbare soort: met een ’s winters (helder)groen blijvend blad (niet ingeneden), een beetje dik, leerachtig. Als je het omdraait zie je sporenrijtjes als bruine strepen. Deze varen staat langs de holle weg.
eikvaren4eikvaren3eikvaren2eikvaren5
In de buurt van het heideveld vind je de eikvaren(↑). Deze is ook wel goed herkenbaar omdat het blad enkelvoudig geveerd is, -echt als een veer en verder niet gedeeld- en ook (dof)groen blijft in de winter. De sporendoosje hebben geen vliesje erop en staan links en rechts langs de hoofdnerf. Mooie hoopjes bruine korreltjes.
varen4bjpgvaren4mannetjesvarenvaren4dbredestekelvaren
Een aantal varens behoort tot de niervarenfamilie(↑): genoemd naar de niervormige vliesjes over de sporendoosjes. Mannetjesvaren (eerste 3 foto’s) zijn daar voorbeelden van.
varen1cvaren1varen10wijfjesvaren6b
Wijfjesvaren(↑) heeft sporendoosjes die klein en meer langwerpig zijn.
bekervaren8bekervaren3 bekervaren5bekervaren4
Er zijn ook varens die aparte stelen met sporendoosjes vormen. Bekervaren(↑) heeft nu bruine sporenstengels terwijl het blad rondom verkleurt en afsterft. Koningsvaren heeft weer heel ander uitziende sporen-stengels.

Sporen zijn anders dan zaden. Uit een spore ontstaat een voorkiem, waarop op voortplantingscellen gevormd worden, meestal zowel vrouwelijke als mannelijke op dezelfde voorkiem. Na bevruchting groeit er dan uit een eicel een varenplant die later zelf wortels vormt. Omdat de voortplanting vochtige  omstandigheden vereist zijn varens erg afhankelijk van water. Zaden ontstaan na bevruchting en er zit een kiemplantje in miniminiformaat in dat uit kan groeien tot een hele plant.