Maandelijks archief: augustus 2013

Wilde bertram (Achillea ptarmica)

Merkwaardige naam voor een beetje gewoon uitziende plant. Maar intussen is me duidelijk dat het een verbastering kan zijn van het Germaanse ‘berchtram’, dat vuurwortel betekent. De wortel smaakt scherp en werd tegen kiespijn gekauwd. Ik ken niemand die Bertram heet maar wild vond ik het al niet klinken…


Mooi vind ik de oranje meeldraden op de bloemhoofdjes die in het begin een kokertje vormen van aan elkaar gekleefde (helm)knoppen (1e foto). De stijl (♀) groeit daar later doorheen omhoog, krult om en wordt bruin (2e foto).
Het is een overblijvende plant, bloeit van juli-september en familie van duizendblad. Maar met veel grotere bloemen (1,5cm) en wat hoger (tot 90cm). Heeft graag een wat zonnige en vochtige plek.

Bijzonder gewoon boerenwormkruid (Tanacetum vulgare)

De (aanvankelijk) platte gele bloempjes met ondiepe buisbloempjes zijn een feest voor nectarliefhebbers met een korte tong. De bloemetjes (7-12mm) staan in (schijn)schermen dicht bij elkaar en vormen samen een stevig oppervlak. Vliegen, kevers, wespen, bijen en vlinders kom je allemaal tegen op boerenwormkruid. De wormkruidbij (Colletes daviesanus) kon ik gelukkig op de foto zetten (denk ik althans, het is in elk geval een zijdebij).
Volksnamen zijn reinvaren en wormzaad. In de plant zit namelijk een giftige stof die wormafdrijvend is, vooral van spoel- en lintwormen bij mens en dier. In hoge dosering is het giftig en daarom wordt het niet meer gebruikt.
De etherische oliën worden gebruikt in insecten-verdrijvende middelen om de omgeving vlo-, vlieg-, mier- en motvrij te houden. In de moestuin tussen rijen wortelen helpt tegen de wortelvlieg.

Maar het werd voor heel veel andere zaken ook gebruikt. Ik verbaas me altijd weer over het (jammerlijke) feit dat wij daar tegenwoordig helaas bijna niets meer van weten. Toch op internet vond ik vanalles: In de homeopathie wordt het nog wel toegepast tegen extreme vermoeidheid. Boerenwormkruid in de schoenen (of sokken als je slaapt) zou helpen tegen chronische koorts. Het is veel gebruikt om abortussen op te wekken, tegen artritis en verkoudheid. Een afkooksel werd gemaakt en (uitwendig) toegepast tegen jicht, huidverkleuringen, puistjes, sproeten en schurft. Met wat honing om te gorgelen bij pijnlijk tandvlees. Met een klein stukje plant verbeter je de smaak van eieren en pudding. In de composthoop voor kaliumrijke compost. En wie zelf wol verft krijgt een prachtig gele kleur met boerenwormkruid. Tenslotte wordt de plant gerekend tot de ‘afweerkruiden’: tegen hekserij, spoken en onweer.

Het is een vaste plant van tot 120 cm hoog die bloeit van juni t/m augustus. Het blad (geveerd tot veerdelig) zit vol met klierharen die bij aanraking een wat kamferachtige geur verspreiden. Veel voor op zonnige droge zandige grond, langs wegen en plekken met voedselrijke beetje zure grond. Iedereen heeft hem vast wel eens zien bloeien.